عطار

عطار

سی‌مرغ در پیشگاه سیمرغ

۱

زین سخن مرغان وادی سر به سر

سرنگون گشتند در خون جگر

۲

جمله دانستند کین شیوه کمان

نیست بر بازوی مشتی ناتوان

۳

زین سخن شد جان ایشان بی‌قرار

هم در آن منزل بسی مردند زار

۴

وان همه مرغان همه آن جایگاه

سر نهادند از سر حسرت به راه

۵

سالها رفتند در شیب و فراز

صرف شد در راهشان عمری دراز

۶

آنچ ایشان را درین ره رخ نمود

کی تواند شرح آن پاسخ نمود

۷

گر تو هم روزی فروآیی به راه

عقبهٔ آن ره کنی یک یک نگاه

۸

بازدانی آنچ ایشان کرده‌اند

روشنت گردد که چون خون خورده‌اند

۹

آخر الامر از میان آن سپاه

کم رهی ره برد تا آن پیش گاه

۱۰

زان همه مرغ اندکی آنجا رسید

از هزاران کس یکی آنجا رسید

۱۱

باز بعضی غرقهٔ دریا شدند

باز بعضی محو و ناپیدا شدند

۱۲

باز بعضی بر سر کوه بلند

تشنه جان دادند در گرم و گزند

۱۳

باز بعضی را ز تف آفتاب

گشت پرها سوخته، دلها کباب

۱۴

باز بعضی را پلنگ و شیر راه

کرد در یک دم به رسوایی تباه

۱۵

باز بعضی نیز غایب ماندند

در کف ذات المخالب ماندند

۱۶

باز بعضی در بیابان خشک لب

تشنه در گرما بمردند از تعب

۱۷

باز بعضی ز آرزوی دانه‌ای

خویش را کشتند چون دیوانه‌ای

۱۸

باز بعضی سخت رنجور آمدند

باز پس ماندند و مهجور آمدند

۱۹

باز بعضی در عجایب های راه

باز استادند هم بر جایگاه

۲۰

باز بعضی در تماشای طرب

تن فرو دادند فارغ از طلب

۲۱

عاقبت از صد هزاران تا یکی

بیش نرسیدند آنجا اندکی

۲۲

عالمی پر مرغ می‌بردند راه

بیش نرسیدند سی آن جایگاه

۲۳

سی تن بی‌بال و پر، رنجور و سست

دل شکسته، جان شده، تن نادرست

۲۴

حضرتی دیدند بی‌وصف وصفت

برتر از ادراک عقل و معرفت

۲۵

برق استغنا همی افروختی

صد جهان در یک زمان می‌سوختی

۲۶

صد هزاران آفتاب معتبر

صد هزاران ماه و انجم بیشتر

۲۷

جمع می‌دیدند حیران آمده

همچو ذره پای کوبان آمده

۲۸

جمله گفتند ای عجب چون آفتاب

ذرهٔ محوست پیش این حساب

۲۹

کی پدید آییم ما این جایگاه

ای دریغا رنج برد ما به راه

۳۰

دل به کل از خویشتن برداشتیم

نیست زان دست این که ما پنداشتیم

۳۱

آن همه مرغان چو بی‌دل ماندند

همچو مرغ نیم بسمل ماندند

۳۲

محو می‌بودند و گم، ناچیز هم

تا برآمد روزگاری نیز هم

۳۳

آخر از پیشان عالی درگهی

چاوش عزت برآمد ناگهی

۳۴

دید سی مرغ خرف را مانده باز

بال و پرنه، جان شده، در تن گداز

۳۵

پای تا سر در تحیر مانده

نه تهی شان مانده نه پر مانده

۳۶

گفت هان ای قوم از شهر که‌اید

در چنین منزل گه از بهر چه‌اید

۳۷

چیست ای بی‌حاصلان نام شما

یا کجا بودست آرام شما

۳۸

یا شما را کس چه گوید در جهان

با چه کارآیند مشتی ناتوان

۳۹

جمله گفتند آمدیم این جایگاه

تا بود سیمرغ ما را پادشاه

۴۰

ما همه سرگشتگان درگهیم

بی‌دلان و بی‌قراران رهیم

۴۱

مدتی شد تا درین راه آمدیم

از هزاران، سی به درگاه آمدیم

۴۲

بر امیدی آمدیم از راه دور

تا بود ما را درین حضرت حضور

۴۳

کی پسندد رنج ما آن پادشاه

آخر از لطفی کند در ما نگاه

۴۴

گفت آن چاوش کای سرگشتگان

همچو در خون دل آغشتگان

۴۵

گر شما باشید و گرنه در جهان

اوست مطلق پادشاه جاودان

۴۶

صد هزاران عالم پر از سپاه

هست موری بر در این پادشاه

۴۷

از شما آخر چه خیزد جز زحیر

بازپس‌گردید ای مشتی حقیر

۴۸

زان سخن هر یک چنان نومید شد

کان زمان چون مردهٔ جاوید شد

۴۹

جمله گفتند این معظم پادشاه

گر دهد ما را بخواری سر به راه

۵۰

زو کسی را خواریی هرگز نبود

ور بود زو خواریی از عز نبود

تصاویر و صوت

منطق الطیر (مقامات الطیور) باهتمام دکتر سید صادق گوهرین - فریدالدین محمد عطار نیشابوری - تصویر ۲۶۳
منطق الطیر عطار به کوشش دکتر محمدرضا شفیعی کدکنی - عطار نیشابوری - تصویر ۴۲۵
منطق الطیر به کوشش محمدجواد مشکور - فریدالدین عطار نیشابوری - تصویر ۳۳۵
منطق الطیر عطار نیشابوری با مقدمه و تصحیح حمید حمید - فرید الدین عطار نیشابوری - تصویر ۳۰۴

نظرات

user_image
ناشناس
۱۳۸۷/۰۱/۲۵ - ۲۱:۱۹:۱۵
بنام جان جانهابه دنبال ابیات فوق ابیات دیگری در اصل کتاب آمده که مقصود اصلی را نمایان میسازد ودر اینجا نیامده است از جمله:هم زعکس روی سی مرغ جهانچهره سیمرغ دیدند آنزمانچون نگه کردند این سی مرغ زودبی شک این سی مرغ آن سیمرغ بوددرواقع از عده بیشماری مرغ که بسوی مقصد حرکت کردند تنها سی مرغ به جایگاه رسیدند ودیدند آن سیمرغ اسطوره ای که در ذهن داشتند خودشانندودرآینه حضرت خورا میبینند بی زبان آمد ازآن حضرت خطابکآینه است این حضرت چون آفتاباین بیان اهمیت خود شناسی را میرساند خود شناسی مساویست با خدا شناسی که "من عرف نفسه فقد عرف ربه "خود اصلی انسان همان روح الهی است که در او دمیده شده وسالک پس از طی مراحل خود گم کرده را که همان روح الهی است می یابد و الله را درک میکند در اینجا بد نیست به ابیاتی از اقبال لاهوری هم توجه کنیمای زخود پوشیده خود ار باز یابدرمسلمانی حرامست این حجاب..آن مسلمانی که بیند خویشراازجهانی بر گزیند خویش را..
user_image
امیر
۱۳۹۲/۰۳/۰۵ - ۱۹:۰۲:۵۰
با سلامظاهرا ابیاتی که از نظر نویسنده حاشیه فوق، محذوف هستند در شعر "حکایت خطی که برادران یوسف هنگام فروش او دادند" آمده اند.
user_image
امیر
۱۳۹۲/۰۳/۰۵ - ۱۹:۰۶:۳۱
مصراع دوم بیت بیست و هشت در بعضی نسخ دیگر بدین صورت آمده:"ذره ای محوست پیش این حساب"
user_image
آرش
۱۳۹۹/۱۲/۲۷ - ۱۴:۱۸:۳۲
سلام، عبارت "زین سخن" در مصرع اول به کدام سخن اشاره میکنه؟